Kościół Wang

Kościół Wang stoi w Karpaczu, ale zbudowano go z sosnowych bali w norweskiej miejscowości Vang na przełomie XII i XIII wieku i przywieziono na Śląsk w 1842 roku. To ewangelicka świątynia parafialna, czynna do dziś, a nie eksponat muzealny. W niedzielę otwiera się dopiero po godzinie jedenastej, bo rano odbywają się nabożeństwa — o tym warto wiedzieć przed wyjazdem.

Jak norweski kościół trafił do Karpacza

Kościół zbudowano z sosnowych bali w miejscowości Vang w południowej Norwegii, na przełomie XII i XIII wieku, jako jeden z około tysiąca norweskich kościołów klepkowych typu stavkirke. W XIX wieku okazał się za mały dla miejscowej ludności, która chcąc postawić nowy kościół musiała zaciągnąć pożyczkę — stary nadawał się do sprzedaży w celu rozbiórki i odbudowy gdzie indziej.

Norweski malarz Jan Krystian Dahl, przebywający w Dreźnie, skłonił pruskiego króla Fryderyka Wilhelma IV do zakupu świątyni za 427 marek dla berlińskiego muzeum. W 1841 rozebrany kościół przewieziono najpierw do Szczecina, a potem do Berlina. To hrabina Fryderyka von Reden z Bukowca przekonała króla, żeby przewieźć go na Śląsk — do gminy obejmującej Karpacz Górny, która nie miała własnego kościoła.

Ile w kościele jest naprawdę norweskiego

Wbrew wrażeniu, że oglądasz średniowieczny obiekt w całości, znaczna część oryginalnych elementów nie nadawała się do użytku. Kierujący budową pisał w kwietniu 1844 roku, że z Norwegii przewieziono tylko jedną piętnastą fragmentów kościoła. Brakujące części dorabiano na miejscu na podstawie rysunków.

Oryginalne są cztery drewniane kolumny pośrodku kościoła, bogato rzeźbione portale oraz rzeźbione lwy nordyckie. Krużganki, wieżę i okna dobudowano — pierwotny kościół ich nie miał. Z późniejszych elementów wyróżnia się krucyfiks wyrzeźbiony w jednym pniu dębowym przez Jakuba z Janowic w 1846 roku. Cała konstrukcja wykonana jest bez użycia gwoździ, na drewnianych złączach ciesielskich.

Kamienna dzwonnica i trzy dzwony

Do drewnianej świątyni dobudowano wysoką kamienną dzwonnicę, która chroni ją przed wiatrem znad Śnieżki. To nie ozdoba — bryła kościoła podczas prac konserwatorskich uległa znacznej rozbudowie zgodnie z XIX-wiecznymi trendami.

Kościół ma trzy dzwony o nazwach: Owieczka Boża, Ojcze Nasz i Chwała Chrystusowi. W latach 1963–1965 przeprowadzono prace konserwatorskie — odnowiono malowanie elementów drewnianych, a pokrycie dachowe z łupku wymieniono na gont przycinany według wzorów norweskich.

Cmentarz przy kościele i groby, które warto znać

Wokół świątyni jest przykościelny cmentarz, na którym pochowano zarówno wiernych miejscowej parafii i ich duszpasterzy, jak i osoby, które zginęły w górach. Wśród nich Julianne Caroline Korber, właścicielka Riesenbaude, zmarła 22 listopada 1884 i pochowana sześć dni później.

29 kwietnia 2014 roku na cmentarzu przy świątyni Wang pochowano Tadeusza Różewicza. W miejscu dawnego pomnika żołnierzy-ofiar I wojny światowej stoi rzeźba „Wskrzeszenie Łazarza” autorstwa Ryszarda Zająca.

Czynna parafia, nie tylko zabytek

28 lipca 1844 świątynia Wang stała się kościołem miejscowej parafii ewangelickiej i jest nim nadal. To znaczy, że oprócz zwiedzania odbywają się tu nabożeństwa — dlatego godziny otwarcia w niedzielę różnią się od reszty tygodnia.

Uważa się go za najstarszy drewniany kościół w Polsce. Pełna nazwa brzmi Kościół Górski Naszego Zbawiciela, ale przyjęły się określenia Kościół Wang i Świątynia Wang.

Godziny wstępu i jak dojechać

Kościół otwiera się w niedzielę od godziny 11:30, a od poniedziałku do soboty od 9:00. Zamknięcie o 18:00 przez cały tydzień. Niedzielne późniejsze otwarcie wiąże się z porannymi nabożeństwami, więc jeśli planujesz zwiedzanie w weekend, przyjedź raczej w sobotę albo popołudniu.

Z Karpacza to około pięciu kilometrów i kilkanaście minut jazdy. Z Jeleniej Góry dojedziesz w mniej więcej pół godziny, ze Szklarskiej Poręby w około czterdzieści minut, a z Wrocławia licz ponad dwie godziny.

Uwaga: W niedzielę kościół zwiedzisz dopiero po godzinie 11:30 — do tego czasu odbywają się nabożeństwa. To najstarszy drewniany kościół w Polsce, ale z norweskiego oryginału zachowała się tylko jedna piętnasta elementów; reszta to XIX-wieczna rekonstrukcja.