Śnieżne Kotły

Śnieżne Kotły to dwa cyrki lodowcowe wycięte w zachodniej części Karkonoszy, na Śląskim Grzbiecie. Leżą w całości na terenie Karkonoskiego Parku Narodowego i są objęte ochroną ścisłą, więc chodzisz tu tylko po wyznaczonych szlakach. Zielony szlak dnem kotłów bywa zamykany zimą z powodu lawin — warto to sprawdzić przed wyjazdem.

Dwa kotły oddzielone skalną grzędą

Śnieżne Kotły składają się z dwóch cyrków lodowcowych — od zachodu Małego Śnieżnego Kotła, od wschodu Wielkiego Śnieżnego Kotła. Oddziela je skalista grzęda. To formacja polodowcowa, a nie jeden zwarty kocioł, jak sugeruje nazwa w liczbie mnogiej.

Głębokość Małego Śnieżnego Kotła wynosi około trzystu metrów, a ściany skalne dochodzą do stu metrów wysokości i są poprzecinane kilkoma żlebami. Wielki Śnieżny Kocioł jest nieco płytszy — około dwustu pięćdziesięciu metrów — ale jego ściany osiągają sto pięćdziesiąt metrów i pociętych je siedem żlebów. Dno Małego leży na wysokości około 1175 m n.p.m., dno Wielkiego — około 1245 m n.p.m.

Gdzie leżą i między jakimi szczytami

Śnieżne Kotły znajdują się w zachodniej części Karkonoszy, na Śląskim Grzbiecie, między Wielkim Szyszakiem (1509 m n.p.m.) a Łabskim Szczytem (1471 m n.p.m.). W całości leżą w gminie Piechowice.

To jednoznacznie Karkonosze — kotły polodowcowe położone w południowo-zachodniej Polsce. Współrzędne to okolice 50,7833 i 15,5667, więc granica z Czechami przebiega tu bardzo blisko.

Bazaltowa żyła i najbogatsza flora w Karkonoszach

Całe otoczenie kotłów zbudowane jest z granitu karkonoskiego. W Małym Śnieżnym Kotle w granitowej ścianie odsłania się żyła późnooligoceńskiego bazaltu datowanego na dwadzieścia sześć milionów lat, o szerokości zmiennej od trzydziestu do sześćdziesięciu metrów i obserwowanej długości stu dwudziestu metrów.

To nie jest tylko ciekawostka geologiczna. W tak zwanym Żlebie Bazaltowym w Małym Śnieżnym Kotle, dzięki specyficznemu podłożu, obserwuje się największą bioróżnorodność roślinną na całym obszarze Karkonoszy. Rośnie tu skalnica śnieżna — jedyne stanowisko tego endemitu w Europie Środkowej — oraz jedyne na świecie stanowisko skalnicy bazaltowej. Na skałach moreny rosną porosty miseczkowate mające ponad sześćset lat, najstarsze rośliny Karkonoszy.

Moreny, stawki i ślady lodowca

W obrębie kotłów i na ich przedpolu znajduje się pięć wałów moren czołowych i bocznych, a przestrzeń między nimi pokrywają głazy moreny dennej. Najwyższe wały sięgają około piętnastu metrów, a najniżej położone moreny czołowe leżą na wysokości od 860 do 900 m n.p.m. Największy zasięg lodowca wynosił około dwóch tysięcy metrów.

Na dnie Wielkiego Śnieżnego Kotła i na przedpolu Małego, pomiędzy morenami, leżą trzy okresowo wysychające jeziorka polodowcowe — Śnieżne Stawki — oraz kilka młak. Całość powstała w plejstocenie, prawdopodobnie podczas ostatniego zlodowacenia bałtyckiego.

Szlaki dnem i krawędzią kotłów

Dnem Śnieżnych Kotłów biegnie zielony szlak — Ścieżka nad Reglami, prowadząca z okolicy schroniska pod Łabskim Szczytem przez kotły i Czarny Kocioł Jagniątkowski do Przełęczy Karkonoskiej. Ten szlak bywa często zamykany zimą z powodu zagrożenia lawinowego, więc jeśli planujesz zejście dnem w sezonie śnieżnym, sprawdź jego status wcześniej.

Górną krawędzią kotłów prowadzi szlak czerwony — fragment Głównego Szlaku Sudeckiego ze Szklarskiej Poręby do Karpacza przez Śląski Grzbiet. Po czeskiej stronie żółty szlak schodzi do schroniska Labská bouda.

Widoki i co widać z krawędzi

Z krawędzi Śnieżnych Kotłów rozciąga się panorama Karkonoszy, Gór Izerskich, Gór Kaczawskich, Rudaw Janowickich i Kotliny Jeleniogórskiej. Przy dobrej pogodzie widać stąd nawet Ślężę na Przedgórzu Sudeckim — jeśli chcesz to złapać, wybierz dzień z czystym powietrzem.

Nad krawędzią kotłów stoi radiowo-telewizyjna stacja przekaźnikowa, która niegdyś była schroniskiem. Obok znajduje się grupa skalna zwana Czarcią Amboną.

Od schroniska z 1837 roku do stacji przekaźnikowej

W 1837 roku hrabia Schaffgotsch postawił nad Śnieżnymi Kotłami pierwsze w Karkonoszach schronisko turystyczne z prawdziwego zdarzenia — Schneegrubenbaude. Wcześniej na Śnieżce jako schronisko służyła dawna kaplica.

Po przebudowach i rozbudowie obiekt działał jako schronisko do maja 1961 roku, kiedy uruchomiono w nim stację przekaźnikową. Same kotły uzyskały status rezerwatu przyrody w 1933 roku, a po utworzeniu Karkonoskiego Parku Narodowego znalazły się w całości na jego obszarze i są objęte ochroną ścisłą.

Uwaga: W latach 1881–1930 działała tu stacja meteorologiczna na wysokości 1492 m n.p.m., gdzie średnia roczna temperatura wynosiła +0,5 °C, a najzimniejszy był luty z −7,0 °C — dobrze pamiętać o tym przy planowaniu ubioru.